Home › Vragen › Bewijs mastectomie

Wat zegt het bewijs over mastectomie bij jonge vrouwen?

Bilaterale mastectomie ("top surgery") bij gezonde jonge vrouwen vanwege genderdysforie is onomkeerbaar. Het meeste bewijs voor psychisch effect bestaat uit korte follow-up zonder controlegroep; spijtcijfers zijn methodologisch onbetrouwbaar.

Wat speelt er

Het aantal jonge vrouwen dat mastectomie ondergaat wegens genderdysforie is in tien jaar tijd dramatisch gestegen. In Nederland gebeurt dit via gendercentra (Amsterdam UMC, UMCG), met de minimale leeftijd in de praktijk soms 16 of 17 jaar. In de VS opereren chirurgen meisjes vanaf 13. De ingreep is permanent: borstweefsel, melkklieren en vaak tepelgevoel verdwijnen voorgoed. Borstvoeding is daarna onmogelijk.

Wat onderzoek toont

Studies naar tevredenheid (zoals Olson-Kennedy 2018) hebben follow-up van slechts maanden, geen controlegroep, hoge uitval, en gebruiken zelfgemaakte vragenlijsten zonder validatie. De Cass Review wijst op het ontbreken van studies naar langetermijn-spijt. Recent onderzoek van detransitiecohorten (Vandenbussche 2022, Littman 2021) laat zien dat veel vrouwen die mastectomie ondergaan later spijt rapporteren, maar niet langs reguliere klinische kanalen terugkomen — wat de officiële spijtcijfers (≤1%) ongeloofwaardig maakt. Complicaties: hematoom, infectie, necrose, asymmetrie, chronische pijn, verlies van tepelgevoel.

Wat blijft betwist

Affirmatieve chirurgen stellen dat tevredenheid op korte termijn hoog is. Critici betogen dat tevredenheid kort na een gewenste ingreep weinig zegt over een vrouw van 25 die haar borsten kwijt is, of een vrouw van 35 die geen borstvoeding kan geven. De informed consent-vereiste is vaak gebrekkig: minderjarigen kunnen onmogelijk de levenslange consequenties overzien. Een toenemend aantal "topsurgery-detransitioners" eist publieke erkenning en betere voorlichting vooraf.