Home › Info › Wat is een mastectomie?
Wat is een mastectomie?
Mastectomie is de chirurgische verwijdering van de borst, inclusief borstklierweefsel. In gendertransitie wordt de term 'top surgery' gebruikt voor de dubbele variant bij vrouwen die zich identificeren als man of non-binair.
Definitie
De ingreep verwijdert klierweefsel, vetweefsel en in de meeste technieken het overgrote deel van de tepelzenuwen. Bekende technieken zijn de double incision (met vrije transplantatie van tepelhof), de keyhole-techniek en de peri-areolaire methode. Het resultaat is een 'vlakke borstkas'. Borstvoeding wordt onmogelijk. Tepelgevoel verdwijnt grotendeels of geheel. Borstkanker-screening wordt complexer omdat residueel klierweefsel altijd achterblijft.
Geschiedenis en context
Tot 2010 was top surgery vooral een ingreep voor volwassen biologische vrouwen na jaren cross-sex hormonen en een gedegen diagnostisch traject. Onder informed-consent-praktijken in de VS, het VK en Nederland wordt de ingreep nu uitgevoerd bij meisjes vanaf 14-16 jaar, soms zonder enige psychiatrische evaluatie. Klinieken als Trans Surgery Amsterdam en chirurgen als Joel Beck profileren zich op snelle toegang. In de VS verdrievoudigde het aantal mastectomieen bij minderjarigen tussen 2017 en 2021.
Kritische analyse
Het ontbreekt aan langetermijnstudies over psychisch welzijn, spijt en somatische uitkomsten. Onderzoek dat 'verbetering in dysforie' rapporteert volgt patiënten gemiddeld 6 tot 12 maanden, ruim voor de fase waarin spijt zich klinisch manifesteert. Detransitioners noemen mastectomie als hun zwaarste verlies: blijvend, vaak met chronische pijn, met onomkeerbaar verlies van seksuele en moederlijke functie. Lupron-onderzoek (Biggs 2022) toont dat borstontwikkeling onder blokkers vaak nooit start, waardoor latere chirurgie zinloos is geweest.
Veelgestelde vragen
Nee. Klierweefsel kan niet teruggroeien. Implantaten zijn een prothese, geen herstel.
De richtlijn noemt 16 jaar maar in de praktijk worden 14-jarigen geopereerd. Buitenland-tourisme vanaf 14 jaar is gangbaar.
Officieel laag. Maar follow-up is kort, detransitioners worden uitgesloten, en spijt manifesteert zich gemiddeld pas na 5 tot 10 jaar.
Bronnen
- Cass H., Final Report, 2024.
- Tang A. e.a., 'Gender-Affirming Mastectomy Trends and Surgical Outcomes', JAMA Pediatrics, 2022.
- Boyd I., Hildebrand-Chupp R., 'Identifying detransitioners', 2024.
- Levine S.B., 'Reflections on the Clinician's Role with Individuals Who Self-Identify as Transgender', Archives of Sexual Behavior, 2022.