Home › Info › Wat is een mastectomie?
Wat is een mastectomie?
Mastectomie is de chirurgische verwijdering van de borst, inclusief borstklierweefsel. In gendertransitie wordt de term 'top surgery' gebruikt voor de dubbele variant bij vrouwen die zich identificeren als man of non-binair.
Definitie
Volgens de Gezondheidsraad (2026) is de operatiefase van een transitie onomkeerbaar. In Nederland kan voor een mastectomie vanaf 16 jaar een indicatie worden gegeven, na minimaal 6 maanden testosteronbehandeling; overige genderbevestigende operaties komen pas vanaf 18 jaar en doorgaans na meerdere jaren hormoongebruik in aanmerking (bron). De Kwaliteitsstandaard noemt die 6 maanden als advies, niet als voorwaarde (bron).
Geschiedenis en context
Volgens WPATH SOC-8 hanteerden de eerdere versies van de Standards of Care voor een mannelijkheid-bevestigende borstverwijdering (mastectomie) een minimumleeftijd van 16 jaar, terwijl overige chirurgie pas vanaf 18 jaar werd overwogen (bron). In Nederland geldt volgens de Gezondheidsraad dat mastectomie de enige genderbevestigende operatie is waarvoor al vanaf 16 jaar een indicatie kan worden gegeven (bron).
Kritische analyse
De Gezondheidsraad laat de uitkomsten na chirurgie buiten het bereik van het advies, omdat chirurgie in Nederland doorgaans pas bij meerderjarigheid wordt overwogen, met mastectomie als uitzondering (bron). Een Nederlandse studie toonde dat transmannen die met GnRH-agonisten waren behandeld vaker geen of een minder invasieve mastectomie nodig hadden dan transmannen die die behandeling niet hadden gehad (bron).
Veelgestelde vragen
Nee. De Gezondheidsraad noemt de operatiefase van een transitie onomkeerbaar.
Volgens de Gezondheidsraad kan vanaf 16 jaar een indicatie voor mastectomie worden gegeven, na minimaal 6 maanden testosteronbehandeling.
De Gezondheidsraad schrijft dat definitieve conclusies over spijt niet te trekken zijn vanwege de korte follow-up en substantiële uitval in studies. De Cass Review beschrijft een audit van 40 patiënten van de Tavistock die waren gedetransitioneerd; de tijd tot detransitie was 5 tot 10 jaar (gemiddeld 7 jaar).
Bronnen
- Cass H., Final Report, 2024.
- Tang A. e.a., 'Gender-Affirming Mastectomy Trends and Surgical Outcomes in Adolescents', Annals of Plastic Surgery, 2022.
- Levine S.B., 'Reflections on the Clinician's Role with Individuals Who Self-Identify as Transgender', Archives of Sexual Behavior, 2021.