Home › Kritisch › Onomkeerbaarheid
Onomkeerbaarheid van medische ingrepen
Puberteitsremmers en hormonen hebben effecten die deels, maar niet allemaal, omkeerbaar zijn. Wat zeggen de Gezondheidsraad, WPATH en onderzoek daarover?
Het probleem
Volgens de Gezondheidsraad hervat de biologische puberteit wanneer met de behandeling wordt gestopt, maar dat betekent niet dat alle effecten omkeerbaar zijn: de botmineraaldichtheid neemt tijdens de behandeling af, de langetermijneffecten op het risico op botontkalking en botbreuken zijn onzeker, en de effecten op cognitie en vruchtbaarheid zijn nog onvoldoende onderzocht (bron). Bij testosteron is de stemverlaging blijvend: ook als iemand stopt, keert de oude stem niet terug. Ook de gezichtsbeharing en de groei van de genitaliën blijven volgens de WPATH-richtlijn; de lichaamsbeharing kan na het stoppen weer afnemen en de menstruatie kan terugkeren (bron).
Wat onderzoek toont
Biggs (2021, Journal of Pediatric Endocrinology and Metabolism) publiceerde een heranalyse van de botdichtheid bij Tavistock-jongeren op puberteitsremmers (bron). Joseph e.a. (2019) vonden bij 70 jongeren van 12 tot 14 jaar op remmers een significante daling van de Z-scores van heup- en lumbale botdichtheid, maar geen significante verandering in de absolute waarden na een jaar (bron). Carmichael e.a. (2021, PLoS ONE), een ongecontroleerde observationele studie onder 44 jongeren van 12 tot 15 jaar, vonden geen verandering in de gedrags- en zelfbeschadigingsscores (CBCL en YSR) en geen verandering in de botdichtheid van de wervelkolom na 12 maanden; 43 van de 44 (98%) kozen ervoor met cross-sex hormonen te beginnen (bron). Volgens de Cass Review is er, vertaald, geen bewijs dat puberteitsremmers tijd kopen om na te denken, omdat de overgrote meerderheid van de jongeren die ermee begint doorgaat naar hormonen (bron).
De York-review voor de Cass Review vond over het effect van puberteitsremmers op de vruchtbaarheid alleen beperkt of niet eenduidig bewijs (bron). Hruz (2020, Linacre Quarterly) schrijft dat hoogwaardige wetenschappelijke gegevens over de effecten van deze interventies over het algemeen ontbreken, en noemt als beperkingen van de literatuur onder meer het ontbreken van gerandomiseerde studies, kleine steekproeven, korte studieduur en hoge uitval (bron).
Wat dit betekent
De Gezondheidsraad schrijft dat onduidelijkheden over langetermijnuitkomsten en over effecten op cognitie en vruchtbaarheid zorgvuldig met jongeren en ouders besproken moeten worden in de procedure voor geïnformeerde toestemming, en dat de huidige Kwaliteitsstandaard weinig houvast biedt voor de beoordeling van wilsbekwaamheid (bron).
Zie wat is een puberteitsblokker en wat is mastectomie.
Bronnen
- Biggs, M. (2021). Revisiting the effect of GnRH analogue treatment on bone mineral density in young adolescents with gender dysphoria. Journal of Pediatric Endocrinology and Metabolism.
- Joseph, T., Ting, J. & Butler, G. (2019). The effect of GnRH analogue treatment on bone mineral density in young adolescents with gender dysphoria: findings from a large national cohort. Journal of Pediatric Endocrinology and Metabolism.
- Carmichael, P. e.a. (2021). Short-term outcomes of pubertal suppression in a selected cohort of 12 to 15 year old young people with persistent gender dysphoria in the UK. PLoS ONE.
- Hruz, P.W. (2020). Deficiencies in Scientific Evidence for Medical Management of Gender Dysphoria. Linacre Quarterly.
- Gezondheidsraad (2026). Transgenderzorg voor jongeren, advies nr. 2026/12.