Home › Info › Wat zijn cross-sex hormonen?

Wat zijn cross-sex hormonen?

Cross-sex hormonen (CSH) of 'gender-affirming hormones' zijn testosteron bij vrouwen of oestrogeen plus een anti-androgeen bij mannen. Het doel is dat het lichaam beter past bij de genderidentiteit van de persoon, waarmee de genderdysforie moet afnemen (bron).

Definitie

Volgens de Endocrine Society-richtlijn (Hembree e.a., 2017) moet de behandeling de eigen geslachtshormoonproductie onderdrukken en de geslachtshormoonspiegels binnen de normale range voor het gewenste geslacht houden (bron). Volgens de Gezondheidsraad (2026) zijn sommige effecten van genderbevestigende hormoonbehandeling omkeerbaar, zoals een veranderde vetverdeling, en andere onomkeerbaar, zoals een lagere stem bij trans mannen en borstgroei bij trans vrouwen. Over de effecten op vruchtbaarheid is volgens de Gezondheidsraad nog veel onduidelijk (bron).

Geschiedenis en context

De eerste behandelingen van jongeren met GnRH-agonisten in Nederland werden in 1998 beschreven; in het Dutch Protocol volgden genderbevestigende hormonen daarna, volgens de Cass Review op 16-jarige leeftijd (bron). De internationale survey voor de Cass Review vond dat sommige klinieken geen minimumleeftijd voor hormonen hanteren; bij de klinieken die er wel een hebben ligt die tussen 14 en 16 jaar (bron).

Kritische analyse

De York-review voor de Cass Review vond voor hormonen bij adolescenten geen enkele studie naar vruchtbaarheid bij geboren meisjes en trok geen conclusies over de effecten op genderdysforie, lichaamstevredenheid, psychosociale gezondheid, cognitieve ontwikkeling of vruchtbaarheid; er blijft onzekerheid over groei, cardiometabole gezondheid en botgezondheid. Wel was er matig bewijs uit vooral voor-nastudies dat hormonen op korte termijn de psychische gezondheid kunnen verbeteren (bron). Volgens de Gezondheidsraad stijgen hemoglobine- en hematocrietwaarden tijdens testosteronbehandeling en dalen ze tijdens oestrogeenbehandeling, en vonden twee recente studies geen verband tussen genderbevestigende hormoonbehandeling en een hoger risico op (veneuze) trombo-embolie; de bewijskracht noemt de Gezondheidsraad laag tot zeer laag (bron).

Veelgestelde vragen

Bronnen

  1. Cass H., Final Report, 2024.
  2. SBU, Hormone treatment of children and adolescents with gender dysphoria (rapport 342), 2022.
  3. Hembree W.C. e.a., 'Endocrine Treatment of Gender-Dysphoric/Gender-Incongruent Persons', J Clin Endocrinol Metab, 2017.
  4. Defreyne J. e.a., 'Effects of Gender-Affirming Hormones on Lipid, Metabolic, and Cardiac Surrogate Blood Markers', Clinical Chemistry, 2019.

Zie ook