Home › Info › Wat is genderdysforie?

Wat is genderdysforie?

Genderdysforie is een klinische diagnose voor aanhoudend en ernstig onbehagen met het geboortegeslacht. De term verving in 2013 de oudere diagnose 'genderidentiteitsstoornis' uit de DSM-IV.

Definitie

Genderdysforie wordt in de DSM-5 beschreven als een uitgesproken incongruentie tussen het ervaren of geuite gender en het toegekende geslacht, die minstens zes maanden duurt en klinisch significant lijden of beperkingen veroorzaakt. De diagnose kent aparte criteria voor kinderen, adolescenten en volwassenen. Een dysforie-diagnose is geen automatische indicatie voor medische transitie; het is een beschrijving van lijden, geen oorzaak ervan.

Geschiedenis en context

De voorganger 'transseksualisme' werd in 1980 in de DSM-III opgenomen. In de DSM-IV (1994) heette de diagnose 'genderidentiteitsstoornis' en lag de nadruk op stoornis. In 2013 hernoemde de DSM-5 de diagnose tot genderdysforie om stigma te verminderen en de focus te verleggen van identiteit naar het lijden. De ICD-11 van de WHO verplaatste 'gender incongruence' uit het hoofdstuk 'Mental and behavioural disorders' naar het nieuwe hoofdstuk 'Conditions related to sexual health'; de WHO schrijft dat dit de huidige kennis weerspiegelt dat trans-gerelateerde en genderdiverse identiteiten geen psychische aandoeningen zijn (bron).

Kritische analyse

De diagnose is zelfrapportage-gestuurd: er is geen objectieve marker, geen biomarker, geen scan. Volgens de Cass Review groeide in het Verenigd Koninkrijk het aantal verwijzingen naar de genderkliniek vanaf 2014 exponentieel, met een meerderheid van geboren meisjes in de vroege tienerjaren (bron). De Cass Review noemt de zorg voor jongeren met genderdysforie 'an area of remarkably weak evidence', en volgens de samenvatting van de Zweedse Socialstyrelsen concludeerde de SBU dat het bestaande bewijs onvoldoende is om de effecten van puberteitsremmers en genderbevestigende hormonen te beoordelen (bron). Vroege studies vonden dat de genderdysforie bij ongeveer 15 procent van de prepuberale kinderen aanhield en dat de meeste kinderen later een seksuele aantrekking tot hetzelfde geslacht kregen; latere studies met formele diagnostische criteria vonden aanhoudende dysforie bij 10 tot 33 procent, en Steensma e.a. (2013) bij 37 procent (bron). Volgens Cass waren depressie, angst en eetstoornissen in de verwezen populatie vaker aanwezig dan in de algemene bevolking.

Veelgestelde vragen

Bronnen

  1. American Psychiatric Association, DSM-5-TR (2022), criteria genderdysforie.
  2. Cass H., Independent Review of Gender Identity Services for Children and Young People, 2024.
  3. SBU, Gender dysphoria in children and adolescents: an inventory of the literature, 2019.
  4. Steensma T.D. e.a., 'Desisting and persisting gender dysphoria after childhood', Clinical Child Psychology and Psychiatry, 2011.

Zie ook