Home › Info › Wat is het Dutch Protocol?

Wat is het Dutch Protocol?

Het Dutch Protocol is de in 1998 in Amsterdam ontwikkelde behandelroute voor dysfore minderjarigen: puberteitsblokkade vanaf de eerste pubertaire ontwikkeling, cross-sex hormonen vanaf 16, chirurgie vanaf 18 jaar.

Definitie

Het protocol werd ontworpen door Peggy Cohen-Kettenis en Henriette Delemarre-van de Waal aan het VU Amsterdam (later AMC). Het bestond uit drie fasen: psychologische diagnostiek met blokkers vanaf Tanner stadium 2, cross-sex hormonen vanaf 16 jaar, en chirurgische ingrepen vanaf 18 jaar. Inclusiecriteria waren strikt: vroeg-begonnen dysforie sinds de kindertijd, geen ernstige co-morbiditeit, stabiele gezinsomgeving, en ondersteuning door beide ouders.

Geschiedenis en context

De twee Nederlandse 'Dutch studies' (de Vries 2011, 2014) volgden 70 zorgvuldig geselecteerde patiënten en rapporteerden 'goede uitkomsten'. Internationaal werd dit gepresenteerd als bewijs dat blokkers veilig en effectief zijn. Het protocol werd massaal gekopieerd, eerst in de Tavistock-kliniek (UK), daarna over de hele westerse wereld. De inclusiecriteria werden onderweg verwaterd: huidige cohorten zijn meisjes met late dysforie, hoge co-morbiditeit en TikTok-achtergrond — feitelijk een andere populatie dan in de oorspronkelijke studies.

Kritische analyse

Onderzoek van Michael Biggs (2022) en de heranalyses na publicatie van de Cass Review tonen fundamentele methodologische gebreken: geen controlegroep, één patiënt overleed kort na vaginoplastiek (in de Dutch study verzwegen), de psychologische verbetering was klein en grotendeels al voor de blokkers ingetreden, follow-up gemiddeld 2 jaar. De extrapolatie naar de ROGD-generatie is wetenschappelijk onverdedigbaar. De ironie: in Nederland zelf wordt het protocol nog steeds toegepast, terwijl andere landen die het via Nederland importeerden ermee gestopt zijn.

Veelgestelde vragen

Klopt het bewijs voor het Dutch Protocol?

Waarom volgt Nederland eigen protocol?

Wat zegt de Cass Review erover?