Home › Info › Wat is het Dutch Protocol?

Wat is het Dutch Protocol?

Het Dutch Protocol is de Nederlandse behandelroute voor minderjarigen met genderdysforie: puberteitsremming, gevolgd door genderbevestigende hormonen. De eerste casus verscheen in 1998; volgens de Cass Review is het protocol ontwikkeld door Peggy Cohen-Kettenis, oprichter van de Utrechtse genderkliniek (bron).

Definitie

Cohen-Kettenis en Delemarre-van de Waal werkten het protocol in 2006 verder uit. Volgens de Cass Review waren de inclusiecriteria in de studie van De Vries e.a. (2011): minimumleeftijd 12 jaar, levenslange genderdysforie die rond de puberteit was toegenomen, psychisch stabiel zonder ernstige comorbide psychiatrische stoornissen die de diagnostiek in de weg zouden staan, en steun van het gezin. Genderbevestigende hormonen volgden in het protocol op 16-jarige leeftijd (bron).

Geschiedenis en context

De Cass Review schrijft dat de 70 patiënten in de studie van De Vries e.a. (2011) een deel waren van 111 opeenvolgend verwezen patiënten; de 70 waren de eersten die klaar waren voor hormonen en de uitkomsten van de overige 41 werden niet gerapporteerd. Tijdens de puberteitsremming veranderde de lichaamsdysforie niet, terwijl gedrags- en emotionele problemen afnamen en het algemeen functioneren verbeterde; 59 tot 73 procent vulde na de behandeling vragenlijsten in. Alle patiënten werden tijdens de remming regelmatig door een psychiater of psycholoog gezien, waardoor het effect van de blokkers moeilijk is te scheiden (bron). De opvolgstudie uit 2014 beoordeelde 55 jonge volwassenen die puberteitsremming hadden gekregen en vond dat de genderdysforie na de geslachtsaanpassing was verminderd (bron). Volgens Cass is de aanpak later toegepast op een bredere groep adolescenten die niet aan de criteria van de oorspronkelijke studie zou hebben voldaan, en groeide in het Verenigd Koninkrijk het aantal verwijzingen vanaf 2014 exponentieel, met een meerderheid van geboren meisjes in de vroege tienerjaren.

Kritische analyse

Biggs (2023) betoogt dat de claims waarmee puberteitsremming werd gerechtvaardigd, namelijk dat ze omkeerbaar is en een hulpmiddel bij de diagnose, steeds minder aannemelijk zijn; het belangrijkste bewijs was een longitudinale studie van 70 adolescenten, waarbij één patiënt overleed, op een klein aantal waarnemingen en onvergelijkbare maten van genderdysforie, en een replicatiestudie in Groot-Brittannië vond geen verbetering (bron). De Cass Review beschrijft de studie als een voor-nastudie zonder vergelijkingsgroep (bron). In Zweden en Engeland zijn GnRH-agonisten en genderbevestigende hormonen voor jongeren volgens de Gezondheidsraad nog slechts in onderzoeksverband beschikbaar; in Nederland ligt de nadruk expliciet op stapsgewijze exploratie van de genderidentiteit (bron).

Veelgestelde vragen

Bronnen

  1. de Vries A.L.C. e.a., 'Young Adult Psychological Outcome After Puberty Suppression and Gender Reassignment', Pediatrics, 2014.
  2. Biggs M., 'The Dutch Protocol for Juvenile Transsexuals: Origins and Evidence', Journal of Sex & Marital Therapy, 2023.
  3. Levine S.B., 'Reconsidering Informed Consent for Trans-Identified Children, Adolescents, and Young Adults', Journal of Sex & Marital Therapy, 2022.
  4. Cass H., Final Report, 2024.

Zie ook