transitie

Wat is transitie?

Transitie is geen enkele stap. Het woord kan gaan over naam, kleding, voornaamwoorden, documenten, hormonen, chirurgie of een combinatie daarvan. Elke stap verdient een aparte afweging.

Sociale transitie

Naam, kleding, kapsel, voornaamwoorden en sociale rol. Vaak omkeerbaar genoemd, maar sociaal en psychologisch kan teruggaan moeilijk zijn.

Juridische transitie

Wijziging van registratie, documenten of naam. Administratief van aard, maar werkt door in school, werk, zorg en familiecontext.

Medische transitie

Puberteitsremmers, cross-sex hormonen en chirurgie hebben verschillende doelen, risico's en mate van onomkeerbaarheid.

Het probleem met de glijbaan

Het huidige narratief beschrijft transitie vaak als een pad naar authenticiteit. In praktijk kan dat pad een glijbaan worden: een sociale stap maakt een medische stap waarschijnlijker, en twijfel wordt steeds moeilijker uit te spreken. Dat is precies waarom elke stap apart bekeken moet worden.

Sociale transitie bij minderjarigen wordt soms voorgesteld als volledig reversibel. Dat is te simpel. Een kind dat thuis, op school en online publiekelijk een nieuwe identiteit aanneemt, ervaart relationele druk om die identiteit vast te houden. De Cass Review schrijft dat sociale transitie binnen de NHS gezien moet worden als een actieve interventie, omdat ze aanzienlijke gevolgen kan hebben voor het psychisch functioneren en de uitkomsten op langere termijn. Bij kinderen kan volgens het rapport een gedeeltelijke in plaats van volledige transitie de opties open houden (bron).

Medische transitie vraagt meer precisie. Puberteitsremmers, cross-sex hormonen en chirurgie verschillen sterk in effect, onzekerheden en blijvende gevolgen. Vruchtbaarheid, seksueel functioneren, stemverandering en littekens kunnen deels of geheel onomkeerbaar veranderen. Bij puberteitsremmers is de botdichtheid tijdens de remming verminderd (bron). Informed consent is alleen serieus als voordelen, risico's, alternatieven en onbekende langetermijneffecten concreet besproken worden, ook wanneer die informatie het dominante verhaal ongemakkelijk maakt.

Detransitie blijft een onderbelicht aspect. Vandenbussche (2022) hield een online enquête onder 237 detransitioners uit online detransitiegemeenschappen; de respondenten meldden over het geheel genomen een groot gebrek aan ondersteuning, met veel negatieve ervaringen met de medische en geestelijke gezondheidszorg en met de lhbt+-gemeenschap (bron). Een eerlijke voorlichting over transitie hoort dit risico te benoemen.

Checklist voor een stap

  • Welke klacht moet deze stap precies oplossen?

  • Welke alternatieven zijn geprobeerd, en hoe lang?

  • Wat gebeurt er als de wens over twee jaar verandert?

  • Welke effecten zijn tijdelijk, langdurig of onomkeerbaar?

  • Is er ruimte voor een nee, pauze of terugkeer zonder gezichtsverlies?

Bronnen

  • Hembree, W. C. e.a. (2017). Endocrine treatment of gender-dysphoric/gender-incongruent persons: an Endocrine Society clinical practice guideline. JCEM, 102(11).

  • Cass, H. (2024). Independent Review of Gender Identity Services for Children and Young People: Final Report. NHS England.

  • Vandenbussche, E. (2022). Detransition-related needs and support: a cross-sectional online survey. Journal of Homosexuality, 69(9).

  • Hall, R. e.a. (2021). Access to care and frequency of detransition among a cohort discharged by a UK national adult gender identity clinic. BJPsych Open, 7(6).

  • Littman, L. (2021). Individuals treated for gender dysphoria with medical and/or surgical transition who subsequently detransitioned. Archives of Sexual Behavior, 50.

Volledige bronnenlijst

Verder lezen

Heeft u een ervaring of vraag?

Schrijf ons