Genderchirurgie en onomkeerbaarheid
Genderchirurgie verandert het lichaam blijvend. Goede informatie betekent dat je weet wat technisch mogelijk is, wat de risico's zijn, hoe vaak spijt voorkomt en waarom de cijfers daarover betwist worden.
Mastectomie ("top surgery")
Verwijdering van borstweefsel. In de studie van Olson-Kennedy e.a. (2018) onder 68 geopereerde transmasculiene jongeren en jongvolwassenen was verlies van tepelgevoeligheid de meest gemelde complicatie: bij 59 procent tijdelijk en bij 41 procent blijvend (bron).
Vaginoplastiek
Constructie van een neovagina bij transvrouwen. Een meta-analyse uit 2021 van 57 studies (4.680 patiënten) vond gepoolde percentages van 11 procent stenose, 4 procent weefselnecrose, 3 procent prolaps en 1 procent fistels, met 91 procent tevredenheid en 2 procent spijt (bron). Volgens de Cass Review kan te vroeg beginnen met puberteitsremming bij geboren jongens een latere vaginoplastiek bemoeilijken, waardoor soms darmweefsel nodig is (bron).
Faloplastiek
Constructie van een neofallus uit huid van een donorplek.
Hoe vaak komt spijt voor?
De meta-analyse van Bustos e.a. (2021) van 27 studies met 7.928 patiënten rapporteerde een gepoold spijtpercentage van 1 procent (betrouwbaarheidsinterval minder dan 1 tot 2 procent) na genderbevestigende operaties, bij een follow-up van 0,8 tot 9 jaar. De auteurs noemen zelf beperkingen: grote verschillen tussen de studies, een matig tot hoog risico op vertekening in sommige studies en het ontbreken van gevalideerde vragenlijsten voor spijt (bron).
De Cass Review schrijft dat het aandeel mensen dat spijt krijgt of detransitioneert moeilijk te bepalen is uit klinische gegevens alleen: wie detransitioneert keert mogelijk niet terug naar de kliniek, de tijd tot detransitie ligt volgens clinici op 5 tot 10 jaar en is dus langer dan de follow-up van veel studies. Zij noemt onder meer de studie van Hall e.a. (2021) naar 175 ontslagen patiënten van een Britse volwassenenkliniek, waarvan 12 (6,9 procent) aan de definitie van detransitie voldeden (bron; Hall). De Gezondheidsraad schreef in 2026 dat het aantal mensen met spijt niet is vast te stellen door de vaak korte follow-up en de grote uitval in studies (bron).
De Cass Review (2024) schrijft dat informatie over de uitkomsten op langere termijn voor kinderen en jongeren met genderdysforie nu niet beschikbaar is (bron).
Onomkeerbaarheid is hierbij het kernpunt. Een borst kan niet teruggroeien. Een neovagina kan niet ongedaan gemaakt worden tot een functionele penis. Een verwijderde baarmoeder geeft geen kinderen meer.
Kernpunten voor wie overweegt
De studie van Olson-Kennedy e.a. (2018) vergeleek 68 geopereerde met 68 niet-geopereerde transmasculiene jongeren en jongvolwassenen van 13 tot 25 jaar in een enquête: de gemiddelde score voor borstdysforie was 3,3 bij de geopereerden en 29,6 bij de niet-geopereerden, en zelfgerapporteerde spijt was bijna nul.
Het gaat om twee verschillende groepen op één meetmoment, en niet om dezelfde personen voor en na de operatie.
Wie zorg vraagt, heeft recht op eerlijke cijfers, inclusief de onzekerheidsmarges.
Bronnen
Bustos V.P. e.a. 2021, Regret after Gender-affirmation Surgery: A Systematic Review and Meta-analysis of Prevalence, Plast Reconstr Surg Glob Open.
Olson-Kennedy J. e.a. 2018, Chest Reconstruction and Chest Dysphoria in Transmasculine Minors and Young Adults: Comparisons of Nonsurgical and Postsurgical Cohorts, JAMA Pediatrics.
Hall R. e.a. 2021, Access to care and frequency of detransition among a cohort discharged by a UK national adult gender identity clinic: retrospective case-note review, BJPsych Open.
Cass H. 2024, Independent Review of Gender Identity Services (NHS England).
Levine S.B. e.a. 2022, Reconsidering Informed Consent for Trans-Identified Youth, J Sex Marital Ther.