Home › Info › Wat is een puberteitsblokker?

Wat is een puberteitsblokker?

Puberteitsblokkers zijn medicijnen, meestal GnRH-analogen zoals triptoreline of leuproreline, die de productie van geslachtshormonen onderdrukken. In de dysforiezorg worden ze ingezet om de puberteit op pauze te zetten.

Definitie

GnRH-analogen werken door de hypofyse permanent te stimuleren, waardoor deze paradoxaal stopt met de afgifte van LH en FSH. Als gevolg blijven de testes en eierstokken hormonaal stil. De medicijnen werden oorspronkelijk ontwikkeld voor prostaatkanker, endometriose en pubertas praecox, een aandoening waarbij de puberteit veel te vroeg start. Voor dysforie worden ze sinds eind jaren negentig off-label gebruikt, een toepassing waarvoor ze niet zijn goedgekeurd.

Geschiedenis en context

Het Nederlandse Amsterdam UMC startte in 1998 met blokkers voor adolescenten met dysforie als onderdeel van het 'Dutch Protocol'. Aanvankelijk werd geclaimd dat de behandeling reversibel was en 'tijd zou kopen om na te denken'. In de praktijk gaat 95-98 procent van blokker-patienten door op cross-sex hormonen, wat reversibiliteit feitelijk weerlegt. De Cass Review (2024), SBU (2022) en het Finse COHERE-orgaan (2020) beperkten of stopten gebruik bij minderjarigen na vaststelling dat het bewijs te zwak is.

Kritische analyse

Blokkers beïnvloeden botdichtheid (verlies van piekdichtheid in adolescentie wordt niet ingehaald), hersenontwikkeling (dierenstudies tonen verminderde cognitieve flexibiliteit), seksuele ontwikkeling (geen ontwaakte libido of seksuele ervaring tijdens cruciale fase), vruchtbaarheid en lichaamsgroei. Dat 95-98 procent doorgaat op hormonen toont dat blokkers de transitiekeuze niet uitstellen maar consolideren: kinderen wier puberteit kunstmatig blijft uit, kunnen niet meer ervaren of dysforie spontaan zou desisteren. De claim van 'pauze' is misleidend; het is een richtingaanwijzer.

Veelgestelde vragen

Zijn blokkers omkeerbaar?

Is het in Nederland nog toegestaan?

Wat zegt de Cass Review?