Home › Info › Wat is informed consent?
Wat is informed consent in de genderzorg?
Informed consent is in de genderzorg een model waarbij hormonen en chirurgie worden voorgeschreven na een voorlichtingsgesprek over risico's, zonder uitvoerige psychiatrische diagnostiek of psychotherapeutische evaluatie vooraf.
Definitie
Het oorspronkelijke medisch-ethische principe van informed consent betekent: een patient krijgt voldoende informatie om zelf een geinformeerde keuze te maken. In de genderzorg is het begrip gekoloniseerd: het beschrijft nu een specifiek behandelmodel waarbij de geestelijke gezondheidsprofessional grotendeels is uitgeschakeld. Patient verklaart zelf gender-identiteit, krijgt mondelinge of schriftelijke voorlichting over risico's, tekent en krijgt voorschrift. In sommige Amerikaanse klinieken duurt dit traject minder dan een uur.
Geschiedenis en context
Het model werd in de jaren 2000 ontwikkeld door Erin Reback en anderen in de VS, oorspronkelijk om volwassenen toegang te geven zonder de zware gatekeeping van het Standards-of-Care-traject. Onder WPATH SOC-8 (2022) is informed consent ook voor adolescenten genormaliseerd. Planned Parenthood schrijft cross-sex hormonen voor zonder enige psychiatrische evaluatie. In Nederland hanteert PsyTrans een variant; de officiele AMC-richtlijn vereist nog gespecialiseerde diagnostiek.
Kritische analyse
Echte informed consent vereist drie pijlers: cognitieve capaciteit, voldoende informatie, en vrijwillige keuze zonder dwang. Bij adolescenten ontbreekt cognitieve capaciteit voor onomkeerbare beslissingen (frontale cortex pas rijp rond 25). De aangeboden informatie is structureel onvolledig: spijt-percentages worden te laag voorgesteld, detransitie wordt gebagatelliseerd, vruchtbaarheidsverlies wordt vaag gepresenteerd. De vrijwilligheid is twijfelachtig in een sociale context van peer-druk en het 'better trans son than dead daughter' frame dat ouders manipuleert. Levine (2022) concludeert dat informed consent bij minderjarigen 'medisch onverantwoord' is.
Veelgestelde vragen
Nee. Voor onomkeerbare medische interventies vereisen alle andere medische velden assent plus ouderlijk consent na grondige multi-disciplinaire evaluatie.
Onderzoek toont dat dat zelden gebeurt. Spijt wordt onderschat, complicaties worden weggemoffeld, fertiliteit wordt vaag besproken.
Bij private klinieken zoals PsyTrans en Trans Clinic veel; bij AMC en UMCG (deels) ook, ondanks de officiele diagnostische richtlijn.
Bronnen
- Levine S.B., 'Reconsidering Informed Consent for Trans-Identified Children, Adolescents, and Young Adults', Journal of Sex & Marital Therapy, 2022.
- Clayton A., 'The Gender Affirmative Treatment Model for Youth with Gender Dysphoria: A Medical Advance or Dangerous Medicine?', Archives of Sexual Behavior, 2023.
- Cass H., Final Report, 2024.