Home › Info › Wat is het affirmatief model?

Wat is het affirmatief model?

Het affirmatief model is een zorgbenadering die uitgaat van de genderidentiteit die een kind of jongere zelf ervaart. Volgens de Cass Review kan een kind in dit model van elke leeftijd baat hebben bij een sociale transitie.

Definitie

De Cass Review beschrijft het affirmatieve model als het derde model naast de benadering van Bradley en Zucker in Canada en de Nederlandse aanpak, en schrijft dat het in veel landen dominant is geworden. Volgens het rapport zijn sommige genderklinieken daardoor van een meer exploratieve aanpak afgestapt, wat door sommige belangengroepen als gatekeeping wordt gezien (bron). Medewerkers van GIDS vertelden de Cass Review dat een affirmatieve aanpak in hun praktijk ook kan bestaan uit het respecteren van de ervaring en het zelfbeeld van de jongere, terwijl de betekenis van die ervaring in een niet-sturende therapeutische relatie wordt verkend.

Geschiedenis en context

Volgens de Cass Review ging de praktijk in de Verenigde Staten uiteen lopen van die in Canada en Nederland: er werd een gender-affirmatief model gevolgd dat Diane Ehrensaft bepleit (bron). In Nederland ligt de nadruk volgens de Gezondheidsraad (2026) expliciet op stapsgewijze exploratie van de genderidentiteit met een uitgebreide psychologische verkenningsfase, een multidisciplinaire beoordeling, psychosociale ondersteuning en geïnformeerde toestemming. Bij de Engelse GIDS lag de nadruk volgens de Gezondheidsraad uiteindelijk op behandelingen die de gewenste genderidentiteit bevestigen (bron).

Kritische analyse

Critici zien in het affirmatieve model een risico dat er te weinig ruimte is voor exploratie. De Cass Review schrijft dat de termen 'affirmative' en 'exploratory' in het Britse debat zijn 'weaponised' (als wapen gebruikt), zodat het moeilijk is een neutrale terminologie te vinden, en dat daardoor de indruk is ontstaan dat een jongere óf therapeutische interventie óf een medisch traject kan krijgen. Over sociale transitie schrijft de Cass Review dat de systematische review geen duidelijk bewijs vond voor positieve of negatieve gevolgen voor de geestelijke gezondheid van kinderen, en dat sociale transitie binnen de NHS gezien moet worden als een actieve interventie (bron). Of behandeling suïcidaliteit vermindert, is onzeker: de Gezondheidsraad (2026) noemt de bewijskracht voor de gevonden effecten laag tot zeer laag, al rapporteren Nederlandse jongeren na de start met puberteitsremmers gemiddeld minder suïcidaliteit dan daarvoor (bron).

Veelgestelde vragen

Bronnen

  1. Cass H., Final Report, 2024.
  2. Levine S.B., 'Reflections on the Clinician's Role with Individuals Who Self-Identify as Transgender', Archives of Sexual Behavior, 2021.
  3. Keo-Meier C.L. en Ehrensaft D. (red.), The Gender Affirmative Model, APA, 2018.
  4. Hutchinson A. e.a., 'In Support of Research into Rapid-Onset Gender Dysphoria', Archives of Sexual Behavior, 2020.

Zie ook