Home › Kritisch › Onderzoeksgaten

Onderzoeksgaten in genderzorg

Volgens de Cass Review zijn er nauwelijks gerandomiseerde studies bij jongeren die endocriene behandeling krijgen voor genderincongruentie, en volgens de Gezondheidsraad wordt het bewijs over langetermijnuitkomsten beperkt door korte follow-upduur en substantiële uitval in studies.

Het probleem

De Gezondheidsraad (advies van 30 juni 2026) schrijft dat het onderzoek naar fysieke en mentale uitkomsten van hormoonbehandeling bij jongeren over het algemeen van lage kwaliteit is, mede gegeven de ethische beperkingen van onderzoek bij trans jongeren, en dat gegevens over met name langetermijnuitkomsten en mogelijke effecten op cognitie en vruchtbaarheid ontbreken (bron). Volgens de commissie zijn de mogelijkheden voor RCT's beperkt, maar zijn er alternatieven zoals quasi-experimentele studies of studies met een wachtlijstcontrolegroep. Zij noemt gestandaardiseerde, landelijke monitoring en evaluatie van de zorg cruciaal om over een aantal jaar robuuste data over effecten op de lange termijn te hebben, en wil die monitoring ook gebruiken om spijt en detransitie beter in kaart te brengen.

Wat onderzoek toont

De Cass Review (2024) noemt de zorg voor jongeren met genderdysforie "an area of remarkably weak evidence" en schrijft dat er onvoldoende of tegenstrijdig bewijs is over de effecten van puberteitsremming op genderdysforie, psychisch en psychosociaal welzijn, cognitieve ontwikkeling, hart- en vaatrisico en vruchtbaarheid (bron). De Zweedse SBU concludeerde in februari 2022 in een systematische review dat het bewijs om de effecten van hormoonbehandeling bij kinderen en jongeren met genderdysforie te beoordelen onvoldoende is (bron).

Biggs (2023, Journal of Sex & Marital Therapy) schrijft dat het belangrijkste bewijs voor het Dutch Protocol afkomstig was uit een longitudinale studie van 70 adolescenten, en dat de bevindingen berustten op een klein aantal waarnemingen en op onderling onvergelijkbare maten voor genderdysforie; een replicatiestudie in Groot-Brittannië vond geen verbetering (bron). Van der Loos e.a. (2023) beschrijven een retrospectief cohort van 1766 kinderen en adolescenten in het Amsterdam Cohort of Gender Dysphoria over de eerste twintig jaar van het Dutch Protocol (bron).

Wat dit betekent

Een hervorming van de Nederlandse genderzorg moet beginnen met: verplicht prospectief register van alle behandelde patiënten (inclusief detransitioners), onafhankelijke evaluatie door een instituut buiten KZcG, moratorium op nieuwe medische behandelingen bij minderjarigen tot er RCT-bewijs is, publicatie van uitkomstdata jaarlijks.

Zie cherry-picking en Cass Review.

Zie ook