Home › Kritisch › Cherry-picking
Cherry-picking van bewijs
Critici van het affirmatieve model stellen dat voorstanders steeds naar dezelfde kleine groep studies verwijzen en systematische reviews negeren die minder gunstige conclusies trekken. Dat is hun standpunt; hieronder staat wat de reviews zelf schrijven.
Het probleem
Het onderzoek dat steeds terugkomt zijn onder meer de studies van De Vries e.a. (2011 en 2014) over het "Dutch Protocol". De Cass Review noemt de oorspronkelijke Nederlandse studie (2011) van matige kwaliteit, met geen verandering in genderdysforie of lichaamstevredenheid tijdens de puberteitsremming (bron). De York-reviews voor de Cass Review beoordeelden 103 studies, 50 over puberteitsremmers (1 van hoge, 25 van matige en 24 van lage kwaliteit) en 53 over hormonen (bron). Het Zweedse overzicht van onder meer SBU-medewerkers (Ludvigsson e.a., 2023) concludeerde dat het bewijs onvoldoende is om de effecten van hormoonbehandeling bij kinderen met genderdysforie te beoordelen (bron).
Wat onderzoek toont
De Cass Review (2024) liet de Universiteit van York systematische reviews uitvoeren; de reviews over puberteitsremmers en hormonen omvatten samen 103 studies, met in elk één studie van hoge kwaliteit; studies van lage kwaliteit zijn niet in de synthese opgenomen (bron). De reviews zijn gepubliceerd door onder anderen Taylor e.a. (2024) in Archives of Disease in Childhood (bron). Noone e.a. (2025) concludeerden in BMC Medical Research Methodology dat de reviews een hoog risico op vertekening hebben (bron), terwijl Cheung e.a. schreven dat de Cass Review brede steun kreeg uit de klinische wereld (bron).
Biggs (2023) betoogt dat het belangrijkste bewijs voor het Dutch Protocol een longitudinale studie van 70 adolescenten was, waarvan de uitkomsten gunstig leken behalve voor de ene patiënt die overleed, maar op een klein aantal waarnemingen en onvergelijkbare maten van genderdysforie berustten, en dat een replicatiestudie in Groot-Brittannië geen verbetering vond (bron). Volgens de Cass Review citeert WPATH SOC-8 voor een klinisch voordeel onder meer De Vries e.a. (2014), de oorspronkelijke studie van het Dutch Protocol, met een sterk afwijkende populatie en strengere criteria dan nu wordt behandeld (bron).
Wat dit betekent
Als een arts of beleidsmaker zegt "het bewijs is duidelijk", is de vraag welk bewijs, van welke kwaliteit en welke systematische review die conclusie ondersteunt. De Cass Review noemt de zorg voor jongeren met genderdysforie 'an area of remarkably weak evidence'. Volgens Cass en de York-reviews ontbreekt onderzoek van hoge kwaliteit; een review met meta-analyse uit 2025 (Miroshnychenko e.a.) komt uit op zeer lage zekerheid van bewijs voor onder meer algemeen functioneren, depressie, genderdysforie en botdichtheid. De Gezondheidsraad (2026) noemt de bewijskracht laag tot zeer laag, maar ziet geen aanleiding de Nederlandse zorg anders in te richten (bron).
Zie publication bias en onderzoeksgaten.
Bronnen
- Cass, H. (2024). Final Report.
- Taylor, J. e.a. (2024). Systematic reviews of clinical guidelines and outcomes. Archives of Disease in Childhood.
- SBU (2022). Hormonbehandling vid könsdysfori — barn och unga.
- Biggs, M. (2023). The Dutch Protocol. Journal of Sex & Marital Therapy.