Home › Vragen › Feministisch perspectief

Wat zegt het feministisch perspectief op trans?

Klassiek, materialistisch feminisme stelt dat vrouwen worden onderdrukt op grond van biologisch geslacht. Het oprekken van "vrouw" naar zelfverklaarde identiteit ontneemt feminisme zijn analytisch fundament en zijn beschermingskaders.

Wat speelt er

Tweede-feministische-golf denkers (Mary Daly, Andrea Dworkin, Catharine MacKinnon) formuleerden onderdrukking van vrouwen als gevolg van hun lichaam: vruchtbaarheid, kwetsbaarheid voor seksueel geweld, ongelijke arbeidsverdeling. Hun politieke programma — vrouwenopvang, abortusrecht, gelijke beloning, vrouwencompetities in sport — is daarop gebouwd. De huidige gendertheorie, gestoeld op Judith Butler, ontkent het primaat van het lichaam ten gunste van performatieve identiteit. Het ene feminisme is materialistisch, het andere postmodern.

Wat onderzoek toont

Auteurs als Kathleen Stock ("Material Girls", 2021), Helen Joyce ("Trans", 2021), Holly Lawford-Smith ("Gender-Critical Feminism", 2022) en Abigail Favale ("The Genesis of Gender", 2022) hebben de materialistische positie systematisch uitgewerkt. In Nederland zijn vrouwen als Stien Boender (Voorzij), feministe-academici en gendercritische blogs actief, hoewel kleinschalig. De internationale beweging "gender critical feminism" verzet zich tegen wat zij ziet als overname van vrouwenruimtes door biologische mannen en als verwarring van feministische analyse.

Wat blijft betwist

Postmodern feminisme en queer theory stellen dat ook geslacht een sociale constructie is en dat solidariteit met transvrouwen vereist is. Materialistische feministes verwerpen dit: ze noemen het herinvoering van seksistische rolopvattingen ("een man die zich vrouw voelt omdat hij van make-up houdt"), het uitwissen van bevochten ruimte en het feit dat de meeste agressors in transitie ouder zijn en mannelijk autogynefiel. Het debat is binnen feminisme zwaar gepolariseerd, en gendercritische feministes worden in Nederland geregeld geweerd uit publieke media en sprekersrostervan progressieve organisaties.