Lange-termijn-uitkomsten van transitie
Wat weten we over uitkomsten op tien, twintig, dertig jaar na medische transitie? Suïcide, regret, detransitie, comorbiditeit. De data zijn beperkter dan beweerd, en wijzen op patronen die in de spreekkamer zelden volledig worden besproken.
Suïcide
Dhejne 2011 in Zweden vond verhoogde suïciderates na chirurgie ten opzichte van algemene populatie.
Spijt
Bustos 2021 claimt 1 procent regret. Loss to follow-up vaak boven 30 procent maakt dat cijfer onhoudbaar.
Detransitie
Hall 2021 vond detransitie bij ongeveer 6,9 procent binnen 16 maanden — geen marginaal verschijnsel.
Wat de studies werkelijk laten zien
Dhejne et al. 2011 volgde 324 Zweden tot dertig jaar na geslachtschirurgie. Suïciderates lagen bijna 20 keer hoger dan in de algemene bevolking. Bränström en Pachankis 2020 claimden in een vervolg dat genderbevestigende behandeling mentale problemen reduceert; na een uitvoerige correctie in 2020 bleek het effect statistisch verdwenen tegenover een passend gematchte controlegroep.
Bustos et al. 2021 was een meta-analyse die het beroemde 1-procent-regret-cijfer populariseerde. Probleem: vrijwel alle geïncludeerde studies hadden loss to follow-up boven 30 procent. Mensen die spijt hebben zijn precies degenen die uit follow-up verdwijnen — naar andere klinieken, andere landen, andere zorgsystemen. Het werkelijke regret-cijfer is met die methodologie niet te meten.
Hall et al. 2021 volgde een Britse jongvolwassen-cohort en vond 6,9 procent detransitie binnen 16 maanden. Andere cohorten in Genspect-projecten en bij Detrans Voices wijzen op nog hogere cijfers wanneer langer wordt gevolgd. Tordoff 2022 (zie ook Sleutelstudies) wordt vaak aangehaald als evidence voor positieve uitkomsten, maar de hoge uitval ondergraaft de claims.
De Cass Review 2024 en de bijbehorende York systematic reviews concluderen: voor jongeren zijn er geen kwalitatief sterke studies die langetermijn-voordelen aantonen, terwijl de bijwerkingen (botdichtheid, vruchtbaarheid, seksuele functie) onderbelicht zijn. Sapir en Anderson hebben in Public Discourse de methodologische gaten in opeenvolgende affirmatieve publicaties gedetailleerd uitgewerkt.
Wat dit betekent
Suïcide-risico blijft significant verhoogd na chirurgie.
Het 1-procent-regret-cijfer is methodologisch niet houdbaar.
Detransitie is een reëel, meetbaar fenomeen, geen randgeval.
Loss to follow-up is structureel hoog in dit veld.
Cass-conclusie: lage evidence-kwaliteit, te weinig geïnformeerde instemming.
Bronnen
Dhejne et al. 2011, PLOS ONE.
Bränström & Pachankis 2020, Am J Psychiatry + correctie.
Bustos et al. 2021, Plast Reconstr Surg Glob Open.
Hall et al. 2021, BJPsych Open.
Cass Review Final Report 2024.
Sapir & Anderson, Public Discourse-analyses 2022-2024.