Onderzoek

Sleutelstudies in jeugdgenderzorg

De jeugdgenderzorg leunt op een handvol studies. De Cass Review en de York systematic reviews uit 2024 concluderen dat de evidence-base zwak is. Hieronder de zes tot acht studies die het debat hebben gevormd, met per studie wat werd geclaimd en wat de methodologische kritiek is.

Nederlandse traditie

Cohen-Kettenis en Van Goozen 1998, De Vries 2011 en 2014 zijn de fundering van het Dutch Protocol.

Affirmatief tijdperk

Olson 2022 (sociale transitie), Tordoff 2022 en Chen 2023 (hormonen) worden door voorstanders van affirmatieve zorg aangehaald.

Heronderzoek

Cass 2024 en de York systematic reviews her-evalueren de hele evidence-basis.

De studies een voor een

Cohen-Kettenis en Van Goozen 1998 — eerste casus puberteitsremming

Claim: een natale vrouw (transman) die op 13-jarige leeftijd een LHRH-agonist plus psychotherapie kreeg en op 18-jarige leeftijd geslachtsaanpassing onderging, werd in een postoperatieve follow-up als casus beschreven (bron). Kritiek: n=1, geen controlegroep.

de Vries 2011 — psychologische uitkomsten remmers

Claim: bij de eerste 70 jongeren die tussen 2000 en 2008 puberteitsremming kregen, namen gedrags- en emotionele problemen en depressieve klachten af en verbeterde het algemeen functioneren; genderdysforie en lichaamstevredenheid veranderden niet (bron). Kritiek: geen vergelijkingsgroep; de Cass Review noemde de studie van matige kwaliteit, zonder verandering in genderdysforie (bron).

de Vries 2014 — uitkomsten na chirurgie

Claim: bij 55 jongvolwassenen (22 transvrouwen, 33 transmannen) was na geslachtsaanpassing de genderdysforie verminderd en het psychisch functioneren verbeterd, en het welbevinden vergelijkbaar met of beter dan bij leeftijdsgenoten (bron). Kritiek: geen vergelijkingsgroep; van 196 verwezen jongeren waren 140 geschikt, 111 kregen remmers, werden de eerste 70 gevolgd en deden 55 mee aan de eindmeting; één deelnemer overleed na een vaginaplastiek aan necrotiserende fasciitis.

Steensma 2013 — desistance

Claim (Steensma e.a. 2013): bij 127 adolescenten die als kind voor genderdysforie waren verwezen, hing de intensiteit van de dysforie in de kindertijd samen met het aanhouden ervan; bij geboren meisjes was aanhouden waarschijnlijker (bron). De Cass Review schrijft dat bij kinderen met vroege genderincongruentie afhaken vóór de puberteit het meest waarschijnlijk is, al houdt de incongruentie bij een klein aantal aan (bron).

Olson 2022 — Trans Youth Project tegenover Steensma

Claim: van 317 kinderen die als kind volledig sociaal waren getransitioneerd, leefde gemiddeld ruim vijf jaar later 94 procent als binair transgender, 3,5 procent als non-binair en 2,5 procent als cisgender (bron). Kritiek: het zijn kinderen die al sociaal waren getransitioneerd, zonder vergelijkingsgroep; volgens de Cass Review is uit de studies niet te weten of sociale transitie de oorzaak was van de doorstroom naar medische behandeling (bron).

Tordoff 2022 — mentale gezondheid bij hormoontherapie

Claim: onder 104 jongeren van 13 tot 20 jaar hadden wie puberteitsremmers of hormonen begon 60 procent lagere kans op depressie (aOR 0,40) en 73 procent lagere kans op suïcidaliteit (aOR 0,27) over 12 maanden dan wie dat niet deed; geen verband met angst (bron). Kritiek: observationele cohortstudie over een korte periode (de auteurs spreken zelf van een verband over korte termijn).

Chen 2023 NEJM — psychosociale uitkomsten

Claim: de studie in de NEJM (2023) meet het psychosociaal functioneren van transgenderjongeren na twee jaar hormonen (titel: "Psychosocial Functioning in Transgender Youth after 2 Years of Hormones") (bron).

Cass 2024 en York systematic reviews

Conclusie: de York-review over puberteitsremmers beoordeelde 50 studies (1 hoog, 25 matig, 24 laag van kwaliteit) en die over hormonen 53 studies (1 hoog, 33 matig, 19 laag); studies van lage kwaliteit zijn niet in de synthese opgenomen. De Cass Review noemt het vakgebied "an area of remarkably weak evidence" (bron). NHS England schrijft sinds maart 2024 niet meer routinematig puberteitsremmers voor aan onder-18-jarigen (bron).

Kernpunten

  • De fundering van het Dutch Protocol berust op kleine, ongecontroleerde cohorten.

  • Latere studies, zoals Tordoff 2022, zijn observationeel en meten korte termijnen.

  • Volgens de Cass Review is de zorg voor jongeren met genderdysforie een gebied met opvallend zwak bewijs.

  • Cass en York concluderen low quality of evidence.

  • Beleid loopt vooruit op data, niet andersom.

Bronnen

  • Cohen-Kettenis & van Goozen 1998, Eur Child Adolesc Psychiatry.

  • de Vries et al. 2011, J Sex Med.

  • de Vries et al. 2014, Pediatrics.

  • Steensma et al. 2013, J Am Acad Child Adolesc Psychiatry.

  • Olson et al. 2022, Pediatrics.

  • Tordoff et al. 2022, JAMA Network Open.

  • Chen et al. 2023, NEJM.

  • Cass Review Final Report 2024 en York Systematic Reviews 2024.

Verder lezen

Vragen of zorgen?

Neem contact op