Home › Kritisch › Wachtlijst

Wachtlijst zonder second opinion

Wat zeggen de Gezondheidsraad, Amsterdam UMC en de Cass Review over wachttijden en over de beoordeling van behandelbesluiten?

Het probleem

Volgens de Gezondheidsraad was in 2022 de wachttijd voor kinderen en jongeren bij ggz-aanbieders gemiddeld 35 weken en op de genderpoli's van de umc's gemiddeld 132 weken. De raad schrijft dat de wachtlijstproblematiek in strijd is met het recht op gezondheid (bron). Op 1 oktober 2026 stonden volgens Amsterdam UMC ruim 4.500 volwassenen en 1.000 kinderen op de wachtlijst van het Kennis- en Zorgcentrum voor Genderdysforie; het centrum doet geen uitspraak meer over de duur van de wachttijd voor nieuwe aanmeldingen (bron).

Wat onderzoek toont

De Cass Review (2024) beveelt aan dat elk geval dat voor medische behandeling in aanmerking komt wordt besproken in een nationaal multidisciplinair team (MDT) dat wordt gehost door de National Provider Collaborative (aanbeveling 9) (bron). Volgens clinici in het rapport kan een lange wachtlijst zelf een obstakel zijn voor een verkennend gesprek: tegen de tijd dat jongeren worden gezien, hebben ze vaak al besloten dat ze een hormonaal traject willen (p. 155).

Levine, Abbruzzese en Mason (2022, Journal of Sex & Marital Therapy) schrijven dat geïnformeerde toestemming onder meer het delen van de verwachte voordelen, bekende risico's, langetermijnuitkomsten en alternatieve behandelingen vereist (bron). Volgens de Gezondheidsraad kunnen lange wachttijden ertoe leiden dat de mogelijkheid wordt gemist om tijdig te starten met GnRH-agonisten, en gaan trans personen soms zelf op zoek naar alternatieve behandelroutes, zoals zelfmedicatie (bron).

Wat dit betekent

Politieke verantwoordelijken (VWS, IGJ) moeten een verplichte tweede mening invoeren door een arts die niet bij KZcG werkt en niet a-priori affirmatief is.

Zie lobbymacht en affirmatie-only probleem.

Bronnen

  1. Cass, H. (2024). Final Report, aanbevelingen.
  2. Levine, S.B., Abbruzzese, E. & Mason, J.W. (2022). Reconsidering Informed Consent for Trans-Identified Children, Adolescents, and Young Adults. Journal of Sex & Marital Therapy.
  3. Gezondheidsraad (2026). Transgenderzorg voor jongeren, advies nr. 2026/12.
  4. Amsterdam UMC (2026). Wachttijden genderdysforie.

Zie ook