Home › Kritisch › Dissociatie en lichaamsbeeld
Dissociatie en lichaamsbeeld
Het gevoel "niet in mijn lichaam te zitten" komt voor bij genderdysforie en bij dissociatieve klachten, en onderzoek laat zien dat die moeilijk uit elkaar te houden zijn.
Het probleem
Dissociatieve klachten zijn onder meer derealisatie, depersonalisatie en lichaamsvervreemding. Het ervaren van het eigen lichaam als "vreemd" of "verkeerd" is geen specifiek symptoom van trans-zijn.
Wat onderzoek toont
Colizzi e.a. (2015, Psychiatry Research) onderzochten 118 volwassenen met genderdysforie en vonden bij 29,6% een dissociatieve stoornis van enige soort; bij wie na een transitiebehandeling opnieuw werd gemeten, lag de dissociatie lager. De auteurs schrijven dat dissociatie bij genderdysforie moeilijk vast te stellen is, omdat beide aandoeningen op elkaar lijken (bron). Giovanardi e.a. (2018) onderzochten 95 volwassenen met genderdysforie: 46% had een gedesorganiseerde hechting en 56% had vier of meer vormen van trauma meegemaakt; vergeleken met controles waren hechtingsdesorganisatie en polyvictimisatie significant hoger. Marchiano (2017) publiceerde in Psychological Perspectives het artikel "Outbreak: On Transgender Teens and Psychic Epidemics" over de toename van transgender tieners.
De Cass Review (2024) noemt body dysmorphic disorder (BDD) een van de aandoeningen waarbij mentale nood zich via lichamelijke klachten uit, en schrijft dat het waarschijnlijk is dat dit zich voor sommige jongeren presenteert als gendergerelateerde nood (par. 8.59). Het rapport meldt ook dat BDD vaak onderdiagnosticeerd of verkeerd gediagnosticeerd wordt (par. 5.37) (bron).
Wat dit betekent
"Ik haat mijn lichaam" is een uitnodiging tot psychiatrisch onderzoek, geen tot een operatiekamer. Differentiële diagnose moet dissociatieve stoornissen, BDD, eetstoornissen en autisme uitsluiten. Pas dan kun je gendersymptomatologie als zelfstandige conditie overwegen — niet omgekeerd.
Zie trauma en gender en eetstoornissen en gender.
Bronnen
- Colizzi, M., Costa, R. & Todarello, O. (2015). Dissociative symptoms in individuals with gender dysphoria: is the elevated prevalence real? Psychiatry Research.
- Giovanardi, G. e.a. (2018). Attachment Patterns and Complex Trauma in a Sample of Adults Diagnosed with Gender Dysphoria. Frontiers in Psychology.
- Marchiano, L. (2017). Outbreak: On Transgender Teens and Psychic Epidemics. Psychological Perspectives.
- Cass, H. (2024). Final Report.