Nieuwe DARE-studie: zorgverleners weten vaak niet wat ze met detransitioners aan moeten

Een nieuwe studie van de Canadese DARE-onderzoeksgroep (Detransition Analysis, Representation and Exploration) laat zien dat zorgverleners in de praktijk vaak geen idee hebben wat ze aan moeten met patiënten die hun transitie stopzetten, omkeren of heroverwegen. Bijna de helft van de ondervraagde detransitioners zei dat hun zorgverlener nooit kennis leek te hebben van detransitie.

Wat de DARE-studie deed

Het onderzoeksteam onder leiding van Kinnon Ross MacKinnon (York University, Toronto) publiceerde de studie "Providers had no idea what to do with me": A mixed-methods analysis of detransition/retransition support, care, and information needs, geschreven door Kirsty Rackliff, Pablo Expósito-Campos en collega's, in het International Journal of Transgender Health (2025). Het onderzoek combineerde een vragenlijst met diepte-interviews onder mensen die ooit hun gendertransitie stopten, in omgekeerde richting bijstuurden, of dat wilden maar zich daartoe niet in staat voelden — een bewust brede definitie, omdat eerder onderzoek van dezelfde groep al liet zien dat detransitie zich langs minstens vier verschillende paden voltrekt. Die eerdere DARE-publicatie over detransitie-paden vormt de basis waarop dit vervolgonderzoek naar zorgbehoeften voortbouwt.

Zorgverleners die geen idee hebben

De cijfers zijn scherp. 42 procent van de deelnemers zei dat hun zorgverlener "nooit" kennis leek te hebben van detransitie of retransitie. 13 procent meed zorgverleners structureel — "altijd" — uit angst voor onbegrip, en nog eens 45 procent deed dat "soms". Deelnemers rapporteerden grote onvervulde behoefte aan drie dingen: medische informatie over wat afbouwen of omkeren van hormonen betekent, geestelijke gezondheidszorg die niet blind uitgaat van spijt als enige motief, en praktische hulp — juridisch, financieel — bij het terugdraaien van naam- en documentwijzigingen. Opvallend is ook dat veel deelnemers zich na hun detransitie vervreemd voelden van de lhbtiq+-gemeenschappen waarin ze eerder steun hadden gevonden, zonder dat daar een alternatief voor terugkwam.

Deze onwetendheid is geen toeval maar een weerspiegeling van hoe zorgpaden zijn ingericht. Net zoals autisme bij genderdysfore jongeren lang een vaak gemiste verklaring bleef omdat het niet paste in het bestaande protocol, is retransitie geen fase waar de meeste genderklinieken op zijn ingericht: het traject stopt in de administratie zodra iemand vertrekt, en begint niet opnieuw als diezelfde persoon terugkomt met een andere vraag.

Onze duiding: ook in Nederland geen vangnet

De DARE-studie is Noord-Amerikaans, maar het patroon is niet exclusief Amerikaans of Canadees. Ook in Nederland bestaat er geen apart zorgpad voor mensen die willen detransitioneren of retransitioneren: genderteams zijn ingericht op instroom en begeleiding richting transitie, niet op begeleiding terug of op twijfel na de start van een behandeling. Dat sluit aan bij wat eerder al werd beschreven over het verschil tussen het marketing-verhaal rond puberteitsremmers en de dunne evidence-base erachter: als de nadruk in voorlichting en zorg vooral op instroom ligt, is de kans klein dat er capaciteit, protocollen of zelfs taal is voor wie een andere weg blijkt te willen gaan. De DARE-onderzoekers pleiten daarom expliciet voor trainingen en zorgpaden die retransitie als een legitieme, voorzienbare uitkomst behandelen — niet als een uitzondering waar niemand op is voorbereid.

Veelgestelde vragen

Bronnen

Rackliff, K., Expósito-Campos, P., Gould, W.A., Kinitz, D.J., Rosen, M., Rudd, S., Lam, J.S.H., Pullen Sansfaçon, A. & MacKinnon, K.R. (2025). "Providers had no idea what to do with me": A mixed-methods analysis of detransition/retransition support, care, and information needs among sexual and gender minority individuals. International Journal of Transgender Health, 27(4). Volledige tekst: pdf via crcrepare.ca (tandfonline.com blokkeert geautomatiseerde toegang). Zie ook het overzicht van gepubliceerde DARE-studies op thedarestudy.com/published en de toegankelijke samenvatting door de onderzoekers zelf op The One Percent (Substack, 2025).