Onderzoek · 30 september 2026

Nieuwe DARE-studie: zorgverleners weten vaak niet wat ze met detransitioners aan moeten

Een studie van de DARE-onderzoeksgroep (Detransition Analysis, Representation and Exploration) onder 957 mensen uit de Verenigde Staten en Canada met ervaring met detransitie laat zien dat zorgverleners volgens veel deelnemers niet goed weten wat ze moeten met patiënten die hun transitie stopzetten, omkeren of heroverwegen. 42,8 procent van de deelnemers zei dat hun zorgverlener nooit kennis leek te hebben van detransitie (bron).

Wat de DARE-studie deed

Een team met onder anderen Kinnon Ross MacKinnon (University of Toronto en York University) publiceerde de studie "Providers had no idea what to do with me": A mixed-methods analysis of detransition/retransition support, care, and information needs, geschreven door Kirsty Rackliff, Pablo Expósito-Campos en collega's, in het International Journal of Transgender Health (2025). Het onderzoek analyseerde een online vragenlijst (december 2023 tot april 2024) onder 957 mensen van 16 jaar en ouder in de Verenigde Staten en Canada die zichzelf identificeerden met ervaring met detransitie, met zowel gesloten vragen als open antwoorden.

Zorgverleners die geen idee hebben

De cijfers: 42,8 procent van de deelnemers zei dat hun zorgverlener "nooit" kennis leek te hebben van detransitie. 13,1 procent meed zorgverleners "altijd" als ze zorg nodig hadden, en nog eens 44,8 procent deed dat "soms"; de auteurs wijzen onder meer op verwacht of ervaren stigma en angst om beoordeeld te worden. Uit de open antwoorden kwamen drie thema's: toegang tot zorg voor detransitie binnen het genderzorgsysteem, sociale en juridische behoeften bij een tweede transitie, en behoeften rond het voorkomen van detransitie en bij retransitie. Genoemde behoeften betroffen onder meer zorgverleners met kennis van detransitie, medische informatie, geestelijke gezondheidszorg en steun van omgeving en gemeenschap. Veel deelnemers beschreven verlies van vrienden en afwijzing door eerdere lhbtiq+-netwerken, wat bijdroeg aan gevoelens van isolement en vervreemding.

De auteurs schrijven dat verschillen in toegang tot zorg verklaard kunnen worden door onvoldoende kennis of gemak bij zorgverleners, mede door stigma en politisering van detransitie.

Wat de Gezondheidsraad in Nederland zegt

De DARE-studie is Noord-Amerikaans en zegt niets over Nederland; de auteurs wijzen er zelf op dat detransitie-ervaringen per land kunnen verschillen. In Nederland vindt de Gezondheidsraad (2026) dat de zorg zo moet zijn ingericht dat jongeren de ruimte voelen om te stoppen of spijt te uiten, en beveelt zij onderzoek aan naar de ervaringen en zorgbehoeften van deze groep en landelijke, gestandaardiseerde monitoring van spijt en detransitie (bron). De DARE-auteurs concluderen dat detransitie door sommige zorgverleners onvoldoende wordt begrepen en dat onderzoek en door de gemeenschap geleide zorg die kennisleemte kunnen verkleinen (bron).

Veelgestelde vragen

Wat is de DARE-studie precies?

DARE staat voor Detransition Analysis, Representation and Exploration, een onderzoeksproject onder leiding van Kinnon Ross MacKinnon aan York University dat sinds 2022 met subsidie van de Canadese onderzoeksraad SSHRC de ervaringen van detransitioners en retransitioners in kaart brengt via vragenlijsten en interviews.

Wat betekent retransitie?

Retransitie is het opnieuw veranderen van gender-presentatie of -behandeling nadat iemand eerder al detransitioneerde — bijvoorbeeld iemand die terugkeerde naar de oorspronkelijke sekse-presentatie, maar later alsnog opnieuw transitioneert, soms omdat de eerste detransitie onvrijwillig of onder druk gebeurde.

Is er in Nederland speciale zorg voor detransitioners?

Nee, een apart, landelijk erkend zorgpad voor detransitie of retransitie bestaat in Nederland niet. Genderteams zijn primair ingericht op begeleiding richting transitie; wie wil stoppen, omkeren of twijfelt na de start van een behandeling, moet vaak zelf op zoek naar passende begeleiding.

Bronnen

Rackliff, K., Expósito-Campos, P., Gould, W.A., Kinitz, D.J., Rosen, M., Rudd, S., Lam, J.S.H., Pullen Sansfaçon, A. & MacKinnon, K.R. (2025). "Providers had no idea what to do with me": A mixed-methods analysis of detransition/retransition support, care, and information needs among sexual and gender minority individuals. International Journal of Transgender Health, DOI 10.1080/26895269.2025.2538744 (online 1 augustus 2025). Volledige tekst: pdf via crcrepare.ca (tandfonline.com blokkeert geautomatiseerde toegang). Zie ook het overzicht van gepubliceerde DARE-studies op thedarestudy.com/published en de toegankelijke samenvatting door de onderzoekers zelf op The One Percent (Substack, 2025).

Nienke Vogelaar

Nienke Vogelaar

Redactie

Veelgestelde vragen

Wat is de DARE-studie precies?

DARE staat voor Detransition Analysis, Representation and Exploration: een door de gemeenschap geleide studie in de Verenigde Staten en Canada die bestaat uit een online vragenlijst gevolgd door 42 semigestructureerde interviews.

Wat betekent retransitie?

Retransitie is het opnieuw veranderen van gender-presentatie of -behandeling nadat iemand eerder al detransitioneerde, soms omdat de eerste detransitie onvrijwillig of onder druk gebeurde.

Wat zegt de Gezondheidsraad over stoppen en spijt?

De Gezondheidsraad vindt in zijn advies van 30 juni 2026 dat de zorg zo moet zijn ingericht dat jongeren de ruimte voelen om te stoppen of spijt te uiten, en beveelt onderzoek aan naar hun ervaringen en zorgbehoeften en landelijke, gestandaardiseerde monitoring van spijt en detransitie.