Home › Vragen › Waarom stijgt het aantal
Waarom stijgt het aantal genderverwijzingen?
Het aantal kinderen en jongeren dat zich meldt voor transgenderzorg is de afgelopen jaren sterk gestegen, en de samenstelling van de groep is veranderd. Een eenduidige verklaring ontbreekt.
Wat speelt er
Volgens de Gezondheidsraad is het aantal aanmeldingen voor transgenderzorg onder kinderen en jongeren (bij ggz-aanbieders of umc's) tussen 2020 en 2022 meer dan verdubbeld, van 1.179 naar 2.772. Er worden meer jongeren verwezen aan wie bij de geboorte het vrouwelijke geslacht werd toegekend, en wie zich recent aanmeldt is vaker ouder (in adolescentie), ervaart pas op latere leeftijd genderdysforie, heeft vaker een non-binaire genderidentiteit en vaker bijkomende psychosociale problematiek, zoals autisme, stemmingsproblemen of ADHD (bron). In het Verenigd Koninkrijk zag de kliniek GIDS vóór 2009 minder dan vijftig kinderen per jaar, en kwamen er in 2021/22 naar opgave ongeveer vijfduizend verwijzingen binnen, een getal waarin volgens de Cass Review mogelijk dubbeltellingen zitten (bron).
Wat onderzoek toont
De Cass Review (2024) schrijft dat grotere acceptatie misschien een deel van de stijging verklaart, maar dat de exponentiële groei van het aantal verwijzingen in vijf jaar veel sneller ging dan bij een normale groei van acceptatie te verwachten is, en dat acceptatie de verschuiving van jongens naar meisjes niet verklaart (bron). De Review noemt invloed van leeftijdsgenoten en de sociaal-culturele omgeving een van de mogelijke verklaringen, maar ook de mogelijk meest omstreden. Kaltiala e.a. (Nordic Journal of Psychiatry, 2020) bracht de verwijzingen in Denemarken, Finland, Noorwegen, Zweden en het VK over 2011-2017 bij elkaar en vond een vergelijkbaar groeipatroon; de auteurs noemen als mogelijke verklaringen toegenomen bekendheid, beschikbaarheid van zorg, destigmatisering en sociale en media-invloeden, maar stellen dat de redenen voor de stijging niet bekend zijn (bron).
Wat blijft betwist
Het in 2023 gepubliceerde onderzoek van de Radboud Universiteit en het Radboudumc stelt volgens de Gezondheidsraad dat het onbekend is of het aantal trans personen daadwerkelijk is toegenomen (longitudinaal onderzoek met herhaalde metingen ontbreekt), maar dat trans personen wel meer zichtbaar zijn; die zichtbaarheid zou ook kunnen ontstaan doordat wellicht meer personen zich als trans durven te uiten (bron). Lisa Littman beschreef in 2018 op basis van 256 oudervragenlijsten rapid-onset gender dysphoria (ROGD) (bron); volgens de correctie uit 2019 is dat een hypothese en geen formele diagnose, en is het verschijnsel niet gevalideerd (bron).
Bronnen
- Cass Review Final Report (NHS England, 2024)
- SBU (2022). Hormone treatment of children and adolescents with gender dysphoria.
- Gezondheidsraad (2026). Transgenderzorg voor jongeren, advies nr. 2026/12.
- Kaltiala, R. e.a. (2020). Time trends in referrals to child and adolescent gender identity services: a study in four Nordic countries and in the UK. Nordic Journal of Psychiatry.
- Littman, L. (2018). Parent reports of adolescents and young adults perceived to show signs of a rapid onset of gender dysphoria. PLoS ONE.