Nederlandse wetgeving rond gender
De Transgenderwet van 2014 schafte de eis van een operatie en sterilisatie af; wie 16 jaar of ouder is, kan de geslachtsvermelding wijzigen met een deskundigenverklaring. Een wetsvoorstel om die verklaring te schrappen (Kamerstuk 35825) werd in januari 2026 ingetrokken.
Wet 2014
Geslachtsregistratie wijzigen zonder chirurgische voorwaarde, met deskundigenverklaring. Stap weg van de sterilisatie-eis.
Wetsvoorstel 35825
Ingediend in 2021: deskundigenverklaring schrappen en de leeftijdsgrens laten vervallen. Controversieel verklaard in 2023, ingetrokken in januari 2026.
Wachtlijsten en zorg
Volgens het SiRM-rapport (maart 2023) liep de gemiddelde wachttijd voor een intake in 2022 op tot bijna twee jaar.
De juridische lijn
De Transgenderwet van 2014 (wijziging van Burgerlijk Wetboek artikel 28) schafte de eis van geslachtschirurgie en sterilisatie af voor het wijzigen van geslachtsaanduiding op de geboorteakte. Daarvoor in de plaats kwam een deskundigenverklaring van een arts of psycholoog (bron).
Wetsvoorstel 35825, in mei 2021 ingediend, wilde de deskundigenverklaring schrappen en de leeftijdsgrens van 16 jaar laten vervallen; voor kinderen jonger dan 16 zou de rechtbank de wijziging kunnen gelasten (bron). De Tweede Kamer verklaarde het voorstel op 12 september 2023 controversieel en het werd in januari 2026 ingetrokken (bron). De Raad van State onderschreef in zijn advies van 10 maart 2021 het belang van emancipatie, maar maakte opmerkingen over de motivering van het voorstel en wees op de noodzaak van een zorgvuldige procedure (bron).
Naast de registratiewet spelen wachttijden in de medische zorg: volgens het SiRM-rapport (maart 2023) liep de gemiddelde wachttijd voor een intake in 2022 op tot bijna twee jaar (bron).
Internationaal: het EHRM oordeelde in A.P., Garçon en Nicot t. Frankrijk (2017) dat de eis van een onomkeerbare verandering van het uiterlijk (sterilisatie) art. 8 EVRM schond; de eis te bewijzen dat men aan een genderidentiteitsstoornis lijdt, achtte het Hof in die zaak geen schending (bron).
Kernpunten
Het wetsvoorstel om de deskundigenverklaring te schrappen is ingetrokken.
De Raad van State maakte opmerkingen over de motivering van het voorstel.
De gemiddelde wachttijd voor een intake liep in 2022 op tot bijna twee jaar.
Bronnen
Tweede Kamer dossier 35825, wijziging Transgenderwet.
Burgerlijk Wetboek Boek 1, artikel 28.
Raad van State, advies wetsvoorstel 2021.
SiRM-rapport (ZonMw), maart 2023.
EHRM, A.P., Garcon en Nicot v France 2017.