Autisme en gender — de oververtegenwoordiging
Volgens de Cass Review heeft gemiddeld 9 procent van de jongeren die naar genderklinieken worden verwezen een autismediagnose, met een spreiding van 0 tot 26 procent tussen studies. Autisme heeft gevolgen voor hoe zorg eruit hoort te zien.
De cijfers
De Vries e.a. (2010) vonden autisme bij 7,8 procent van 204 kinderen en jongeren die naar een genderkliniek waren verwezen (bron). Volgens de Cass Review suggereren sommige onderzoeken dat transgender en gender-diverse mensen drie tot zes keer vaker autistisch zijn dan cisgender mensen, na correctie voor leeftijd en opleiding (Warrier e.a., 2020) (bron).
Mogelijke verklaringen
Het literatuuroverzicht van Van der Miesen en collega's (2016) beschrijft onder meer de hypothese dat een preoccupatie met bepaalde kleding bij autistische kinderen voortkomt uit een behoefte aan zintuiglijke prikkels en daardoor op genderdysforie kan lijken; de auteurs concluderen dat vrijwel alle verklaringen voor de samenhang onderbouwing missen (bron). De Cass Review schrijft dat problemen met interoceptie en alexithymie het autistische jongeren soms moeilijk maken te zeggen wat zij voelen over hun lichaam, genderidentiteit en seksuele identiteit (bron).
Het risico
De Cass Review schrijft dat bij sommige jongeren met genderproblemen onopgemerkt autisme de gemeenschappelijke noemer is, wat vooral bij tienermeisjes vaak wordt gemist, en adviseert een brede beoordeling met screening op neurologische ontwikkelingsstoornissen zoals autisme (bron).
Waarom maakt autisme behandelafwegingen anders?
De Cass Review schrijft dat autistische jongeren, hoewel vaak goed in staat zich te uiten, moeite hebben met sociale communicatie en contact met leeftijdsgenoten, waardoor het moeilijk kan zijn zich geaccepteerd te voelen (bron). Een studie van Van der Miesen (Amsterdam UMC, 2024) onder 66 transgender jongeren en hun ouders vond geen verschil tussen jongeren met en zonder autisme in de ontwikkeling van de genderidentiteit, de lijdensdruk rond het lichaam en de wens tot medische behandeling.
Een meta-analyse uit 2023 steunt dat autisme en genderdysforie samenhangen: de auteurs noemen de kans dat er geen verband is verwaarloosbaar, maar schrijven ook dat de grootte ervan verder onderzoek vraagt (bron). Strang e.a. (2018) ontwikkelden met 22 experts in een Delphi-procedure eerste klinische richtlijnen voor jongeren met autisme en genderdysforie; een van de hoofdthema's is een verlengde diagnostische periode (bron).
De Cass Review (2024) adviseert dat jongeren die naar een genderkliniek worden verwezen een brede beoordeling krijgen, met screening op neurologische ontwikkelingsstoornissen zoals autisme en een beoordeling van hun psychische gezondheid.
Zorg voor jongeren met autisme en genderdysforie omvat volgens de Cass Review en de richtlijn van Strang e.a. onder meer het in kaart brengen van autisme en een verlengde diagnostische periode.
Kernpunten
Volgens de Cass Review hoort screening op autisme bij de brede beoordeling van elke jongere.
Interoceptie- en alexithymieproblemen kunnen het moeilijk maken te zeggen wat iemand voelt over lichaam en identiteit.
Een richtlijn van experts (Strang e.a., 2018) noemt een verlengde diagnostische periode een hoofdthema.
Ouders die autisme zien, mogen daar voet bij houden in gesprek met de zorgverlener.
Bronnen
De Vries A.L.C. e.a. 2010, Autism Spectrum Disorders in Gender Dysphoric Children and Adolescents, J Autism Dev Disord.
Warrier V. e.a. 2020, Elevated rates of autism, other neurodevelopmental and psychiatric diagnoses, and autistic traits in transgender and gender-diverse individuals, Nature Communications.
Van der Miesen A.I.R. e.a. 2016, literatuuroverzicht over autisme en genderdysforie.
Strang J.F. e.a. 2018, Initial Clinical Guidelines for Co-Occurring Autism Spectrum Disorder and Gender Dysphoria or Incongruence in Adolescents, J Clin Child Adolesc Psychol.
Cass H. 2024, Independent Review of Gender Identity Services (NHS England), hoofdstukken over comorbiditeit.