23 mei 2026
Desistance — wat vervolgstudies laten zien over kinderen met genderdysforie
In oudere vervolgstudies bleef de meerderheid van de kinderen die in de kindertijd voor genderdysforie waren verwezen, daar na de puberteit niet bij; de meest voorkomende uitkomst op latere leeftijd was een homo- of biseksuele gerichtheid (bron). Dat patroon heet desistance. De percentages verschillen per studie.
De cijfers — wat de oude studies lieten zien
Singh e.a. (2021) noemen in hun inleiding ten minste tien vervolgstudies van kinderen met genderdysforie; bij jongens lag het aandeel dat bleef persisteren daarin tussen 0 en 29,1 procent (bron). Zij volgden zelf 139 jongens die tussen 1975 en 2009 in Toronto waren verwezen: 122 van hen (87,8 procent) werden als desisters ingedeeld. Steensma e.a. (2013) volgden 127 jongeren die als kind (jonger dan 12) waren verwezen; volgens de Cass Review hielden 47 van hen (37 procent) en 80 (63 procent) niet meer genderdysforie (bron). Wallien en Cohen-Kettenis (2008) onderzochten 77 kinderen: op 16-jarige of oudere leeftijd was 43 procent niet meer genderdysforisch, 27 procent nog wel en 30 procent niet te bereiken (bron).
Een uitgebreide bespreking van deze literatuur staat in het overzicht hoe kinderen uit genderdysforie groeien volgens onderzoek. De Cass Review vermeldt dat de vroegste studies werden bekritiseerd omdat niet alle kinderen een formele diagnose hadden, maar dat latere studies met formele diagnosecriteria en langere follow-up een persistentie van 10 tot 33 procent vonden, en Steensma e.a. (2013) 37 procent (bron).
De Nederlandse data
Ook in de Nederlandse follow-upstudie van Steensma e.a. (2013) hield een minderheid van de kinderen genderdysforie: 47 van de 127 (37 procent) (bron). Wel schrijft de Cass Review dat in deze latere studies een groter deel van de kinderen al sociaal was getransitioneerd voordat zij in de kliniek werden gezien.
Wat sociale transitie ermee doet
Sociale transitie — andere naam, andere kleren, andere voornaamwoorden, andere school — wordt soms voorgesteld als een neutrale stap. De Cass Review noemt haar een actieve interventie, omdat ze aanzienlijke gevolgen kan hebben voor het psychisch functioneren en de uitkomsten op langere termijn (bron). In de studie van Olson e.a. (2022), een zelfgeselecteerde steekproef van kinderen die een volledige sociale transitie hadden gemaakt, ging volgens de Cass Review de meerderheid later door naar medische behandeling (bron).
Steensma e.a. (2013) vonden dat sociale transitie in de kindertijd bij geboren jongens samenhing met aanhoudende genderdysforie, bij geboren meisjes niet. De Cass Review schrijft dat het niet mogelijk is oorzakelijkheid in een van beide richtingen aan te tonen: het is niet bekend of de kinderen met de sterkste genderincongruentie vaker sociaal transitioneerden, of dat sociale transitie de incongruentie versterkte (bron). Meer hierover staat in het dossier over sociale transitie en persistentie bij kinderen.
Wat Cass hierover zegt
De Cass Review noemt sociale transitie een actieve interventie en schrijft dat het onduidelijk is of zij het verloop van de genderontwikkeling verandert, maar dat het mogelijk is dat sociale transitie in de kindertijd dat traject verandert. Daarom is volgens het rapport voor kinderen een voorzichtiger benadering nodig dan voor adolescenten: ouders moeten worden aangemoedigd klinische hulp te zoeken, klinische betrokkenheid moet de risico's en voordelen van sociale transitie als geplande interventie bespreken, en een gedeeltelijke in plaats van een volledige transitie kan flexibiliteit bewaren (bron).
Wie zijn de kinderen die wél persisteren?
Steensma e.a. (2013) vonden een verband tussen de intensiteit van de genderdysforie in de kindertijd en het aanhouden ervan, en een grotere kans op aanhouden bij geboren meisjes (bron). Wallien en Cohen-Kettenis (2008) vonden dat kinderen die bleven persisteren in de kindertijd extremer cross-gender gedrag en gevoelens hadden (bron).
Wat dit betekent voor ouders
De Cass Review adviseert ouders van een kind met genderincongruentie klinische hulp te zoeken en benadrukt dat de uitkomsten voor kinderen en adolescenten het best zijn bij een ondersteunende relatie met het gezin (bron).
Bronnen
Steensma et al., Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry (2013); Singh, Bradley en Zucker, Frontiers in Psychiatry (2021); Wallien en Cohen-Kettenis, Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry (2008); Cass Review (2024).
Veelgestelde vragen
Wat is desistance en hoe vaak komt het voor volgens onderzoek?
Desistance is het patroon waarbij kinderen met genderdysforie later niet meer genderdysforisch zijn. In vervolgstudies verschilt het aandeel dat bleef persisteren: Singh e.a. noemen 0 tot 29,1 procent bij jongens, de Cass Review 10 tot 33 procent in latere studies en 37 procent bij Steensma e.a. (2013).
Wat doet sociale transitie met de kans dat een kind uit de genderdysforie groeit?
Dat is niet bekend. Steensma e.a. (2013) vonden dat sociale transitie in de kindertijd bij geboren jongens samenhing met aanhoudende genderdysforie, maar de Cass Review schrijft dat het niet mogelijk is oorzakelijkheid in een van beide richtingen aan te tonen.
Welke kinderen persisteren volgens het onderzoek wél in hun genderdysforie?
Steensma e.a. (2013) vonden een verband tussen de intensiteit van de genderdysforie in de kindertijd en het aanhouden ervan; Wallien en Cohen-Kettenis (2008) vonden dat kinderen die bleven persisteren in de kindertijd extremer cross-gender gedrag en gevoelens hadden.